Önsöz

BÖLÜM 1

	Sosyal Bilimler Mezarlığında Bir Seranat: Sosyal Çalışma Bilgisine Giriş	1
1	Godot’yu Beklerken Küreselleşen Dünyada Bir Düşün; Sosyal Çalışmanın Ölümü ve Çağın Yüzünde Değişmeyen Sefalet Manzaraları - Tarihsel Bir Arayış	3
2	Küreselleşme: XXI. Yüzyıl’ın Emperyalizmi ve Sosyal Hizmet Düşüncesi	7
3	Sonu Gelen Dünya, Türkiye ve Sosyal Hizmet	10
4	Değişen Devletin İşlevleri ve Sosyal Hizmet	14
5	Devletin İşlevleri Değişirken, Neyi Yeniden Yapılandırmak?	15
6	Alternatif Var mı?	17
7	Sonuç Yerine Birkaç Damla Gözyaşı	19

BÖLÜM 2

	Azgelişmişlik ve Sosyal Çalışma	21
1	Godot Beklentisi, Sosyal Çalışma ve Yoksulluk	23
2	Küresel Sosyal Çalışma ve Sosyal Bilimler	28
3	İnsan Bilimleri ve Sosyal Hizmet Felsefesi	32
4	Asyatik Toplumlarda Sosyal Hizmet Perspektifi	34

BÖLÜM 3

	Deprem Tutanakları	39
1	Türkiye’de Sivil Toplum Örgütleri ve Marmara Depreminden Sosyal Hizmet Düşüncesine Bir Bakış	41
2	Kavramsallaştırma	42
3	Deprem ve Yabancılaşma	51
4	Deprem Bölgesinden İnsan Manzaraları	58

BÖLÜM 4

	İnsan Hakları, Terör ve Sosyal Çalışma	67
1	İnsan Hakları Açısından Terör Olgusuna Bir Bakış	69
2	İnsan Haklarının Tarihsel Gelişimi	70
3	İnsan Hakları ve Terör Olgusu	72
4	Bir İnsan Hakları Boyutu Olarak Kültür ve Terör	75
5	Terörizm, Azgelişmişlik ve İnsan Hakları	77
6	Sığınmacılar, Terörizm ve İnsan Hakları	79
7	Türkiye, Sığınmacılar ve Göçmenler	81
8	İnsan Hakları Açısından Toplumsal Sorunlara Bir Bakış	84
9	İnsan Haklarının Kavramsal Gelişimi	86
10	İnsan Hakları Açısından Toplumsal Sorunları Kavrayış	88
11	Toplumsal Sorunlarla Mücadelede İnsan Hakları Kavramı	93
12	İnsan Hakları, Terör ve Sosyal Hizmet İlişkisi	95

BÖLÜM 5

	Sosyal Çalışma ve Geliştirme Düşünceleri	99
1	XIX. Yüzyıl Türkiye’sinde Sosyal Çalışmanın Kimlik Edinme Süreci: Hataları, Hayal Kırıklıkları, Acıları	101
2	Sosyal Çalışma Disiplinini ve Mesleğini Nasıl Bir Gelecek Bekliyor?	104
3	Sosyal Hizmet Yaklaşımlarının Odağı ve Gelişim Aşamaları	106
4	Toplumsal Değişme, Bilim ve Sosyal Çalışma	107
5	Sosyal Çalışmanın Bilimsel Temelleri	109
6	Türkiye’deki Sosyal Hareketlerin Yönelimi Işığında Sosyal Çalışma	110
7	Sosyal Çalışma Bilgisinin Kökeni	111
8	Sosyal Çalışma Bilgisinin Diyalektiği	113
9	Ekonominin Küreselleşmesi ve Militan Sosyal Çalışma	114
10	Toplumsal Sorunları Kavrayış ve Sosyal Çalışma	115
11	Sonuç Yerine: Toplumsal Sorunlar	118
12	Temel İnsan Hakları Belgeleri	119

BÖLÜM 6

	Sanat ve Sosyal Çalışma	121
1	Bir Sosyal Çalışma Alanı Olarak Roman ve Öykü Sanatı - Türk Edebiyatından Yoksulluk Manzaraları	123
2	Toplumsal Değişme Sürecinde Türk Romanı ve Öyküsü	125
3	Edebiyat ve Sosyal Çalışma	140
4	Edebiyat ve Sosyal Çalışma Bilgisi	152
5	Türkiye Edebiyatı ve Sosyal Çalışma	153
6	İşte Hayat Romanının Epistemolojik Varoluş Tarzı	157
7	İnsan Bilimleri, Yöntem ve Roman	160
8	Romanda Nesnel Yaşam ve İnsan Gerçeği	163
9	Roman Kuramı Açısından İşte Hayat	165
10	Yoksullukta Din Olgusu	171
11	Türkiye’de Yoksulluk Kültürü	176
12	Sosyal Hizmet Felsefesi ve Ünanimizm (Unutulan Bir Sır)	181
13	Birkaç Yanılsama	183
14	Aydın Kavramı Üzerine Tartışmalar ve Sosyal Çalışmacının Tavrı	185
15	Türkiye’de Aydın Üzerine Tartışmalar ve Aydın Tavrı	191
16	Sonuç Yerine	196

BÖLÜM 7

	Söyleşiler	201
1	Özürlü Olgusuna Felsefeyle Bakmak - Prof. Dr. Uluğ Nutku İle Bir Söyleşi	202
2	Anadolu Aydınlanmasında Toplumsal ve Tarihsel Bir Olgu: Bir Eğitim Yöntemi Olarak Köy Enstitüleri – Sosyal Eğitsele Kalkınmanın Neresinde Kaldık?	206
3	Edebiyat ve Özürlülük - Köy Enstitülerinin Yetiştirdiği Bir Ulu Çınar: Mahmut Makal ile Bir Söyleşi	210

ÖNSÖZ

Sosyal çalışmacılar, kendilerini de ortaya çıkaran sosyal çalışma mesleğinin doğuşundan beri insan ve toplum sorunları üzerine odaklanırlar.

Sosyal çalışma disiplininin ve mesleğinin bir fenomen olarak biçimlenmesinde 19. Yüzyıl’da Batı’da başlayan büyük toplumsal dönüşümlerin sonuçlarının insan ve toplum varlığını sarsması bir başlangıç olarak kabul edilir. Buna karşın, mesleği temellendirirken meslek akademisyenlerinin çoğunluğu ABD’yi referans alırlar.

20. Yüzyıl’da yine Batı’da teorik çerçevesiyle olgunlaşan sosyal çalışma disiplini ve mesleği insanlık ideallerinde buluşur. İnsanlık idealleri sözkonusu olduğu içindir ki, mesleğin ve disiplinin, bahsedilen yüzyıllardan da ötelere uzanan bir geçmişinin olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Bu çalışmada sosyal çalışmayı vareden yaklaşımları, anlayışları, değerleri meslek geleneğini de gözardı etmeden bilimsel bir bakış açısıyla kritik etmeye çalıştık.

Bu çalışmayı yapmaya girişmemin nedenini son yıllarda sosyal çalışma disiplini ve mesleği üzerine yapılan tartışmalarda gördüğümü belirtmek isterim. Ayrıca profesör İlhan Tomanbay’ın “Sosyal Çalışmayı Yapılandırmak” adıyla 1999 yılında çıkardığı, meslekle ilgili tartışmaları içeren kitabının yanısıra Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmetler Yüksekokulunun “Sosyal Hizmet Eğitiminde Yeniden Yapılanma 1” adıyla 2002 tarihinde çıkardığı yine aynı okulun akademisyenlerinin çeşitli fikirlerini sundukları kitabın da benim için bu çalışmanın yapılmasında önemli bir gerekçe olduğunu ifade etmek isterim.

Yapıtın biçimlenmesinde emeği gecen tüm dostlarımı sevgiyle kucaklıyorum.

Aziz ŞEKER

2004 Sivas